Intrastat
Intrastat is de statistische aangifte van goederenverkeer tussen EU-lidstaten, in Nederland in te dienen bij het CBS. De aangifte loopt op de achtcijferige GN-code en staat los van de douaneaangifte.
Wie moet Intrastat indienen, en waarvoor?
Intrastat vangt het goederenverkeer tussen lidstaten, nu er aan de binnengrenzen geen douaneaangifte meer is. Wie goederen van of naar een andere lidstaat verplaatst en boven de drempel uitkomt, moet periodiek opgave doen. In Nederland is het CBS de instantie, niet de Douane. Dat onderscheid is het eerste dat in een gesprek misgaat: een Intrastat-verplichting is geen douaneverplichting, en een MRN hoort er niet bij. De plicht hangt aan de btw-registratie. Een ondernemer die in Nederland btw-aangifte doet en intra-EU goederenbewegingen heeft, kan Intrastat-plichtig zijn voor aankomst, voor verzending, of voor beide. Diensten vallen er buiten. Goederen van en naar derde landen ook: die zitten al in de douaneaangifte en mogen niet nog eens in Intrastat. Het Verenigd Koninkrijk is sinds de Brexit een derde land, met uitzondering van Noord-Ierland, dat voor goederen onder het Protocol deels als Unie wordt behandeld. Een zending naar Manchester is uitvoer. Een zending naar Belfast kan Intrastat zijn. Die knip hoort in je stamgegevens, niet in het hoofd van wie de maandstatistiek trekt.
Welke drempels gelden, en hoe houd je ze bij?
De drempels voor aankomst en verzending worden jaarlijks vastgesteld en gepubliceerd door het CBS. Ze liggen niet gelijk: de drempel voor verzending is doorgaans lager dan die voor aankomst, omdat de statistiek aan de uitvoerzijde scherper wordt bijgehouden. Wie in een jaar boven de drempel uitkomt, is vanaf dat moment plichtig, niet pas vanaf het volgende kalenderjaar. Kijk dus niet alleen naar vorig jaar. Een groeiende webshop of een verladersstroom die in juni ineens naar Duitsland en België gaat, kan halverwege het jaar plichtig worden. De CBS verwacht dan aangiften over de resterende maanden, niet een inhaalslag over januari tot mei. Wie de drempel negeert tot de eerste aanmaning, levert alsnog in, met een boete in het verschiet. Houd de drempel per stroom bij, niet alleen op concernniveau. Een entiteit met een eigen btw-nummer heeft een eigen drempel. Na een fusie, een nieuwe vestiging of een extra EORI verandert de teller, en dan moet iemand opnieuw kijken of de plicht is ontstaan.
Welke gegevens vraag je per zending op de aangifte?
Per regel vraag je het partnerland, de achtcijferige GN-code, de aard van de transactie, de statistische waarde, de nettomassa en, als de nomenclatuur daarom vraagt, de aanvullende eenheid. Daarnaast horen de regio van herkomst of bestemming in Nederland, de vervoerswijze aan de grens en bij verzending soms de leveringsvoorwaarde. De statistische waarde is niet automatisch de factuurwaarde. Het is de waarde van de goederen bij overschrijding van de Nederlandse grens, inclusief vracht en verzekering tot die grens. Bij EXW moet je vracht erbij optellen. Bij DDP moet je de kosten na de grens eraf halen. Wie de factuur één op één overneemt, levert een reeks die de CBS later teruglegt naast de btw-listing en die dan niet klopt. De aard van de transactie onderscheidt een gewone koop van een voorraadverplaatsing, een retour, een loonveredeling of een tijdelijke overbrenging. Een magazijn in België dat je zelf vult, is geen verkoop. Zet je daar toch code 11 op, dan wijkt de statistiek af van je btw-aangifte, en dat is precies de toets die achteraf wordt gedaan.
Hoe verhoudt Intrastat zich tot de douaneaangifte en tot de btw-listing?
Drie rapportages, drie instanties, drie definities van dezelfde stroom. De douaneaangifte dekt verkeer met derde landen. De Intrastat-aangifte dekt goederenverkeer met lidstaten boven de drempel. De listing (opgaaf intra-EU leveringen, ICP) dekt de btw-kant van diezelfde intra-EU leveringen. Ze sluiten nooit één op één op elkaar aan, omdat de drempels, de waarderingsregels en de reikwijdte verschillen. Wat wel moet kloppen, is de richting. Een intra-EU verwerving die in de btw-aangifte staat, hoort in de Intrastat-aankomst terug te komen als je boven de drempel zit. Een uitvoer naar de VS hoort in geen van beide. Een zending die eerst de Unie binnenkomt onder een douaneregeling en daarna naar een andere lidstaat gaat, kan op twee momenten tellen, afhankelijk van waar de in het vrije verkeer brenging plaatsvindt. Voor een expediteur die de douane doet maar niet de statistiek, is de valkuil dat de opdrachtgever denkt dat Intrastat in het inklaringstarief zit. Dat is het zelden. Intrastat is een fiscale en statistische plicht van de ondernemer, geen douanehandeling. Wie hem toch aanbiedt, doet dat als aparte dienst, met de GN-code als brug.
Wat is het verschil tussen aankomst en verzending in Intrastat?
Aankomst is binnenkomst van goederen in Nederland uit een andere lidstaat. Verzending is vertrek van goederen uit Nederland naar een andere lidstaat. Je kunt voor de ene stroom plichtig zijn en voor de andere niet, omdat de drempels verschillen. Een importeur die veel uit Azië haalt en weinig intra-EU inkoopt, kan wel verzendplichtig zijn als hij vanuit Nederland naar Duitsland doorlevert. De partner in de aangifte is het land van verzending bij aankomst, en het land van bestemming bij verzending. Niet het land van oorsprong. Goederen van Chinese oorsprong die vanuit België naar Nederland komen, tellen als aankomst uit België. De oorsprong speelt in Intrastat een kleinere rol dan in de douaneaangifte, en wie hem toch als partnerland invult, vervuilt de statistiek. Retouren en voorraadverplaatsingen lopen in beide richtingen. Een retour naar de leverancier in Italië is een verzending, geen correctie op de oorspronkelijke aankomst. Wie retouren van de aankomstaangifte aftrekt, onderwaardeert de stroom en wijkt af van de btw-cijfers.
Wat gebeurt er als je te laat of onvolledig indient?
Het CBS verwacht de aangifte binnen de termijn die voor die periode geldt, in de praktijk in de eerste helft van de volgende maand. Te laat is een verzuim. Herhaald te laat of structureel onvolledig levert een bestuurlijke boete op, en bij volharding een last onder dwangsom. De Douane komt hier niet aan te pas. Het is de statistiekautoriteit die handhaaft. Onvolledig is lastiger dan te laat. Een vergeten stroom, een reeks met de verkeerde GN-code of een statistische waarde die de vracht negeert, blijft staan tot een vergelijking met de listing of met spiegelstatistieken van een andere lidstaat de afwijking toont. Dan volgt een vraag, en soms een correctie over meerdere perioden. De praktische bescherming is dezelfde als bij een douaneaangifte: één bronbestand, met de GN-code, het partnerland, de waarde en de massa per zending, waaruit zowel de listing als Intrastat wordt getrokken. Wie de statistiek aan het eind van de maand uit facturen zoekt, mist retouren en voorraadverplaatsingen.