Fytosanitair certificaat
Ook bekend als: phyto, phytosanitary certificate
Een fytosanitair certificaat is de verklaring van de plantenziektekundige dienst van het land van uitvoer dat een zending planten of plantaardige producten vrij is van quarantaineorganismen. Het origineel reist mee en moet letterlijk met de CHED-PP kloppen.
Wanneer heb je een fytosanitair certificaat nodig?
Bij invoer in de Unie van planten, plantaardige producten en andere objecten die onder de plantengezondheidsverordening vallen. Dat blijkt uit de goederencode en uit de maatregel in TARIC of de DTV: een verplicht fytosanitair certificaat, vaak in combinatie met een keuring aan de grenscontrolepost. Snijbloemen, plantmateriaal, bepaald hout, zaden, groente en fruit uit derde landen vallen er regelmatig onder. Een doos schroeven niet. Het certificaat is een uitvoerdocument van het derde land, geen EU-formulier. De nationale plantenziektekundige dienst (NPPO) van het land van uitvoer geeft het af, volgens het model van het IPPC. Zonder dat stuk mag de zending de Unie niet in, ongeacht hoe compleet de factuur en de invoeraangifte zijn. Binnen de Unie vervangt het plantenpaspoort dit certificaat. Een zending groente van Spanje naar Nederland heeft geen fytosanitair certificaat nodig, wel, als de soort daar onder valt, een plantenpaspoort. Wie op een intra-EU zending een phyto zoekt, zoekt het verkeerde stuk.
Wat moet er op het certificaat staan, en wie tekent het?
Het certificaat identificeert de exporteur, de geadresseerde, het botanische of producttype, de hoeveelheid, het onderscheidende merk, de plaats van herkomst, het vervoermiddel en de verklaring dat de zending vrij is van de quarantaineorganismen die de Unie voor dat product hanteert. Aanvullende verklaringen, de zogeheten additional declarations, zijn vaak verplicht per product-landcombinatie. Een algemeen 'vrij van ziekten' is dan niet genoeg. Ondertekening en stempel liggen bij een bevoegde ambtenaar van de NPPO, niet bij de exporteur en niet bij de expediteur. Een blad dat de leverancier zelf heeft opgemaakt, of een scan zonder stempel, is geen certificaat. Digitale fyto's via ePhyto zijn wel toegestaan als het land van uitvoer op die manier aanlevert en de Unie die vorm voor dat land aanvaardt. De geldigheid is beperkt. Een certificaat dat weken voor vertrek is afgegeven, of dat een andere container beschrijft dan die aankomt, is waardeloos aan de grens. Controleer de datum, het zegel en de hoeveelheid bij de intake, niet op de kade.
Hoe moet het certificaat met de CHED-PP overeenkomen?
De CHED-PP in TRACES-NT is de aanmelding van deze zending aan de EU-grens. De velden voor certificaatnummer, botanische naam of product, aantal colli, nettogewicht, container en zegel moeten het certificaat volgen, niet de factuur als die daarvan afwijkt. De inspecteur legt de twee stukken naast elkaar. Een paar kilo verschil of een ander zegelnummer is een vraag, en een vraag is een dag. Ook de additional declarations moeten kloppen met wat de Unie voor die combinatie van product en oorsprong eist. Een ontbrekende verklaring is geen slordigheid in de tekst. Het is een zending die niet aan de invoervoorwaarde voldoet, en die kan worden geweigerd ook al is het certificaat verder echt. Typ niet over vanuit de paklijst omdat die toevallig in het Nederlands is. Typ, of extraheer, vanuit het certificaat, en vergelijk daarna met paklijst, factuur en cognossement. Waar die vier uit elkaar lopen, is het certificaat leidend voor de keuring en de factuur leidend voor de douanewaarde. Allebei moeten ze tot dezelfde zending herleidbaar zijn.
Wat is het verschil met het plantenpaspoort?
Het fytosanitair certificaat is het stuk voor binnenkomst uit een derde land. Het plantenpaspoort is het stuk voor verplaatsing binnen de Unie, afgegeven door een daartoe bevoegde marktdeelnemer, niet door een NPPO van een derde land. Na invoer, als de zending is vrijgegeven, kan het plantenpaspoort de interne keten overnemen. Voor de grens zelf speelt het paspoort niet. Verwarring ontstaat bij goederen die via het VK of via een andere derde-landroute lopen. Een partij die de Unie heeft verlaten en terugkomt, is opnieuw invoer, en dan is opnieuw een fytosanitair certificaat nodig, ook al had de partij intern een plantenpaspoort. Het paspoort overleeft de uitgang uit de Unie niet als invoerbewijs. Houd de twee stukken in het dossier uit elkaar, met twee namen. Wie 'de phyto' zegt tegen een plantenpaspoort, zoekt in TRACES-NT naar een certificaatnummer dat daar niet hoort, en mist de CHED-PP.
Hoe hangt het certificaat aan CLIENT PD, KCB en de NVWA?
In Nederland meld je plantaardige keuringsplichtige zendingen vaak eerst via CLIENT PD, het Nederlandse vooraanmeldingssysteem van NVWA en KCB. Het antwoord is een code: vrij of inspectie. Daarnaast, als de Unieregeling een CHED-PP vraagt, meld je dezelfde zending aan in TRACES-NT. Twee loketten, één certificaat. Het KCB voert de fytosanitaire invoerinspecties uit en controleert daarnaast de handelsnormen voor groente en fruit. De NVWA blijft de bevoegde autoriteit. Voor jou als aangever betekent dat: het certificaat voeden aan de vooraanmelding én aan de CHED-PP, en de inspectieplannen van het KCB niet verwarren met de veterinaire planning van de NVWA. Een zending die in CLIENT PD code 1 (vrij) krijgt, kan in TRACES-NT nog steeds een aftekening nodig hebben voordat de invoeraangifte sluit. Lees beide terugmeldingen. Eén groene code is geen vertrek als de andere nog openstaat.
Wat als het certificaat ontbreekt, verlopen is of niet klopt?
Zonder geldig certificaat is er geen toelating. De zending wordt geweigerd, teruggestuurd of vernietigd, voor rekening van de belanghebbende. Een certificaat dat na aankomst nog 'onderweg is', is geen certificaat. De inspectie plant niet op een belofte. Een certificaat met de verkeerde hoeveelheid, het verkeerde zegel of een ontbrekende additional declaration wordt behandeld als een zending die niet aan de voorwaarden voldoet. Soms kan het land van uitvoer een gecorrigeerd certificaat nazenden. Soms niet, en dan is de partij verloren. Dat verschil weet je pas na overleg met de NPPO én met de NVWA of het KCB, niet na een aanname van de leverancier. Halt de zending administratief bij de intake als het stuk ontbreekt of onleesbaar is. Een CHED-PP indienen op een nummer dat je niet hebt gezien, is tekenen voor een document dat er niet is. Dat is duurder dan een dag wachten op een leesbare scan, en veel duurder dan de partij op de terminal te laten staan tot het origineel er is.